TURYSTYKA


NIEWODNA jest jedną z 13 miejscowości gminy Wiśniowa, w województwie podkarpackim w powiecie strzyżowskim. Zarówno pod względem powierzchni jak i ludności, zajmuje 5 miejsce w gminie. Pozostałe miejscowości to Jaszczurowa, Jazowa, Kalembina, Kozłówek, Kożuchów Markuszowa, Oparówka, Pstrągówka, Różanka, Szufnarowa i Tułkowice. Siedzibą Gminy, a zarazem największą miejscowością jest Wiśniowa położona w dolinie rzeki Wisłok. 

Z licznych punktów widokowych znajdujących się na terenie gminy można podziwiać odległe zakątki regionu oraz masywy górskie Beskidu Niskiego. Przy dobrej widoczności z punktów widokowych znajdujących się  w Pstrągówce i Szufnarowej dostrzec można ośnieżone szczyty Tatr. Ponadto na terenie gminy znajdują się dwa rezerwaty przyrody: „Góra Chełm” i „Herby”. Obszar całej gminy posiada wyjątkowe walory do uprawiania turystyki. Przebiegają tędy dwa szlaki turystyczne: żółty (przez Niewodną) i niebieski.

Część Niewodnej znajduje się w strefie ochronnej Czarnorzecko - Strzyżowskiego Parku Krajobrazowego.



CZARNORZECKO-STRZYŻOWSKI PARK KRAJOBRAZOWY

Czarnorzecko-Strzyżowski Park Krajobrazowy o powierzchni 25 784 ha, chroni i udostępnia dla turystyki, wypoczynku i nauki unikalną przyrodę obejmuje tereny leżące na pograniczu Pogórza Strzyżowskiego i Dynowskiego. Najwyższe partie Pogórzy wchodzące w skład parku porastają lasy bukowo-jodłowe, należące do regla dolnego - piętra charakterystycznego dla pasm beskidzkich. Najbardziej cenne zbiorowiska buczyny karpackiej objęte zostały ochroną w formie rezerwatów przyrody Góra Chełm i Herby.

Charakterystyczną ozdobą głównego pasma Pogórza jest ciąg piaskowcowych wychodni skalnych, przedziwne uformowanych przez erozję ostańców z zamierzchłej przeszłości geologicznej. Z 14 grup skalnych ochroną rezerwatową objęto zgrupowanie największych okazów na wierzchowinie koło Czarnorzek Prządki i 4 mniejsze skałki w Woli Komborskiej jako pomniki przyrody nieożywionej. Charakterystycznym elementem krajobrazu parku jest mozaika pól uprawnych wynikająca z rolniczo-leśnego charakteru parku i dużego rozdrobnienia gospodarstw. Park posiada wiele cennych zabytków: kościołów i cerkwi, zespołów dworskich, miejsc pamięci narodowej. Aktywną formą wypoczynku - połączonego z poznawaniem przyrody a także piękna krajobrazu parku, może być zwiedzanie ścieżek przyrodniczych, tras rowerowych, szlaków turystycznych.

Przyroda Czarnorzecko-Strzyżowskiego Parku Krajobrazowego

Rzeźbę i barwy lasu mieszanego uzupełniają okazałe formy skalne, przełomy rzek i potoków, jak malownicza "frysztacka brama" Wisłoka, łanowe rozłogi pól uprawnych, kolorowa mozaika łąk, pastwisk i zadrzewień śródpolnych oraz rozsiane w dolinach wioski. Na kondycję przyrody parku, w którym las zajmuje 47,8% obszaru (z reguły wyższe partie), a grunty rolne 48,4%, korzystnie wpływa znaczne rozdrobnienie upraw i związane z tym zachowanie tradycyjnych form gospodarowania. Najcenniejsze są ekosystemy leśne, w wysokim stopniu naturalne, z dużym udziałem drzewostanów o składzie gatunkowym zgodnym z siedliskiem. Przeważa w nich jodła, buk i sosna zwyczajna. Mniej liczne gatunki to dąb szypułkowy, grab zwyczajny, brzoza brodawkowata i modrzew europejski. Za osobliwość należy uznać występowanie typowego dla wyższych pasm Karpat regla dolnego (450-500 m n.p.m.), budowanego przez buczynę karpacką. Niski stopień zagrożenia, zróżnicowanie warunków glebowych oraz położenie omawianego obszaru blisko granicy odmiennych stref geobotanicznych wpływa znacząco na bogactwo, różnorodność roślinności i zagęszczenie zasięgu występowania wielu gatunków. Wśród ponad 700 taksonów flory naczyniowej występuje 46 gatunków górskich z tak interesującymi roślinami jak śnieżyczka przebiśnieg, tojad dzióbaty, miesiącznica trwała, czyściec górski, śnieżyca wiosenna i czosnek niedźwiedzi. Godne uwagi są rośliny wschodniokarpackie (np. sałatnica leśna i kostrzewa górska), zachodniokarpackie (np. przytulia okrągłolista, kosmatka żółtawa i pięciornik omszony) oraz subendemity ogólnokarpackie (żywiec gruczołowaty, żywokost sercowaty i lepiężnik wyłysiały).

Unikalny charakter flory potwierdza występowanie ponad 40 roślin chronionych (np. widłak gwiaździsty, skrzyp olbrzymi, paprotka zwyczajna i pokrzyk wilcza jagoda). Znakomite warunki przyrodnicze tego rolniczo-leśnego terenu umożliwiają bytowanie licznym zwierzętom. Przechodzi tu naturalny rozród 226 gat. kręgowców, w tym 36 gat. ryb, 18 gat. płazów, 6 gat. gadów, ponad 50% krajowych ssaków i 47% krajowej fauny lęgowej ptaków. W parku, gdzie przebiega granica zasięgu 17 kręgowców lądowych, żyje 140 gat. kręgowców chronionych i liczne gatunki rzadkie umieszczone w "Polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt", np. traszka karpacka, bocian czarny, orlik krzykliwy, puchacz, żołna, wilk, wydra i ryś. Z bezkręgowców spotyka się chronionego chrząszcza jelonka rogacza, 26 gat. biegaczy, 19 gat. trzmieli i szereg rzadkich motyli podlegających ochronie (np. paź żeglarz, paź królowej i tęczowiec).

Cenne zabytki Czarnorzecko-Strzyżowskiego Parku Krajobrazowego

Wśród elementów kulturowych zwraca uwagę liczne stanowiska archeologiczne - dowody wczesnego osadnictwa. Najciekawsze z nich to osada kultury łużyckiej z początków epoki żelaza na stoku "Prządek", cmentarzysko kurchanowe i grodzisko na górze Sokolec oraz widoczne w krajobrazie ruiny jednej z najstarszych średniowiecznych warowni na Podkarpaciu - zamek Kamieniec.  Dzieje i losy zamczyska odzwierciedlają wzloty i upadki Rzeczypospolitej. Zamek został wybudowany w okresie panowania Kazimierza Wielkiego, w połowie XIVw. Pod koniec XVIIw., zamek popadł w ruinę. Od połowy XVIIIw. jest opuszczony i niezamieszkany. W ostatnim czasie teren wokół zamku został uporządkowany i oświetlony. We wnętrzu jednej z baszt "Kamieńca" utworzono skromne muzeum.

Zabytki architektury to cerkwie w Węglówce i Rzepniku, kościół z zabytkowym cmentarzem w Łączkach Jagiellońskich oraz zespoły dworsko pałacowe w Bratkówce i Łękach Strzyżowskich. Ponadto w Węglówce znajduje się jedna z najstarszych kopalń naftowych. W rzeszowskiej części parku godne uwagi są m.in. cerkwie w Bonarówce i Oparówe, kościół w Kozłówku i dworek w Kobylem z parkiem.

REZERWAT PRZYRODY PRZĄDKI O POWIERZCHNI 13,66 ha - GRUPA SKAŁ PIASKOWCOWYCH NA GRZBIECIE GÓRSKIM

Utworzony zarządzeniem Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 14 lutego 1957 roku dla "...zachowania ze względów naukowych i krajobrazowych grupy skał piaskowcowych wyróżniających się charakterystycznymi formami, wytworzonymi wskutek erozji eolicznej" (MP, nr 18 1 1957r, poz. 143)

Teren rezerwatu w całości leży w gminie Korczyna, na pograniczu wsi Czarnorzeki i Korczyna, tuż przy drodze Krosno-Rzeszów.

Zajmuje on wschodnią część grzbietu będącego działem wodnym dla potoku Marcinek i Czarnego Potoku. Najwyżej położony punkt rezerwatu znajduje się na wysokości 520 m.npm. Grunty wchodzące w jego skład stanowią własność Skarbu Państwa i są zarządzane przez Nadleśnictwo Dukla podlegające Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Krośnie. Bezpośredni nadzór nad chronionym obiektem sprawuje leśniczy Leśnictwa Odrzykoń.

Rezerwat jest położony w obrębie Czarnorzecko-Strzyżowskiego Parku Krajobrazowego i stanowi jedną z największych jego atrakcji.

Aktualna powierzchnia chroniona wynosi 13,63 ha i obejmuje grupy ostańców skalnych wraz z przylegającym do nich lasem.

Geologia

Według podziału fizyczno-geograficznego rezerwat leży w Prowincji Karpat i Podkarpacia, Mezoregionie Pogórza Dynowskiego. Interesująca jest budowa geologiczna tej części Pogórza; na przestrzeni kilku kilometrów (między Korczyną a Węglówką) występują aż 23 warstwy różnych zupełnie utworów geologicznych nasuniętych na siebie w trzech seriach: skolskiej, podśląskiej i śląskiej. Same "Prządki" zbudowane są z piaskowców ciężkowickich, których wiek geologiczny określany jest jako dolny eocen (55-35 mln. lat temu). Są to piaskowce gruboławicowe, zlepieńcowe, szarożółte o spoiwie ilastym, rzadziej ilasto-wapnistym. Charakterystyczną ich cechą jest obecność struktur komórkowych, tj. małych nieregularnych zagłębień na powierzchni, powstałych prawdopodobnie w wyniku różnej odporności spoiwa na wietrzenie chemiczne i mechaniczne. Prządki reprezentują jedną z form wietrzenia określaną jako tzw. grzyby skalne. Ich powstanie było uwarunkowane dużą w tym miejscu miąższością (ok. 70 m) piaskowca ciężkowickiego i jego większą odpornością na wietrzenie aniżeli warstw sąsiadujących.

Historia

Prządki od niepamiętnych czasów były przedmiotem ludzkiego zainteresowania. We wczesnym średniowieczu istniało u ich stóp osadnictwo słowiańskie, o czym świadczy odkryte przed dwudziestu laty cmentarzysko kurhanowe. Skały, jako wyjątkowy twór przyrody, mogły spełniać rolę przedmiotu kultu. Ponieważ są bardzo charakterystycznym elementem krajobrazu, od wieków budzą wśród ludzi chęć poznania. Interesujący opis "Prządek" znajdujemy w książce Macieja Bogusza Stęczyńskiego "OKOLICE GALICYI"(Lwów 1847): "... jesteśmy już wreszcie u stóp tych skał. Czarne, popękane, nagiemi barkami sterczące, dziwacznie pokrajane, z czołem łysem a pochylonem sterczą one i nieruchomo zdają się jakby jakieś skamieniałe pomniki nie dzisiejszego świata przypatrywać się rozciągniętej pod niemi dolinie i wszystkiemu co się tam kiedyś działo i dzieje. Jakby duchy w skałę zaklęte, są one pełne tajemniczego znaczenia dla ludu wiejskiego, który z dołu patrzy w nie z uwagą niespokojną. Są one bowiem dla wieśniaków wskazówką pogody. Skoro tylko choćby najmniejsza chmurka przemknie się po łysych głowach, kilkudniowa nieochybna nastaje niepogoda. Głowy tych skał są tak pochylone, iż mimowolnie dziwić się trzeba, dlaczego dotąd nie runęły własnym ciężarem w dół."

Z ostańcami skalnymi związanych jest kilka legend. Jedna z nich wyjaśniająca nazwę rezerwatu opowiada jak " ... troje dziewcząt z Korczyny, miasteczka słynnego ongiś z pięknych wyrobów płócienniczych, zakochało się naraz w jednym młodzieńcu. Długo spierały się o swe prawa pierwszeństwa, wreszcie postanowiły, że ta zostanie jego oblubienicą, która najrychlej i najpiękniej uprzędzie nici na odzież ślubną - poczem jednocześnie wzięły się do pracy. Nadszedł dzień świąteczny, prządki jednak nie chciały jej przerwać, i aby nie gorszyć mieszkańców swej wsi, ukryły się wraz z kądzielami na górze odległej o 3 km od Korczyny i tam pod osłoną lasu, dalej prowadziły swój wyścig. Żadna jednak z nich nie osiągnęła celu, z chwilą bowiem, kiedy rozległ się korczyński dzwon kościelny, wzywający wszystkich na nabożeństwo, trzy zawodniczki zostały zamienione w głazy i po dziś dzień sterczą na szczycie góry jako przestroga dla tych , co nie szanują świętych dni." (L. Radomska-Świdzińska "Na Prządkach i Odrzykoniu" Ziemia, 1932)

W tradycji miejscowej poszczególne grupy skalne noszą nazwy: Prządka-Matka, Prządka-Baba, Herszt, Madej. Nowsze nazewnictwo ostańców (Schodki, Orzechy, Rozległa, Amant, Trojak, Goryl) pojawiło się w latach 80-tych i pochodzi od osób uprawiających tu wspinaczkę.

REZERWAT PRZYRODY GÓRA CHEŁM O POWIERZCHNI 155,40 ha - LAS BUKOWO-JODŁOWY, ORAZ ODKRYWKA GEOLOGICZNA - POZOSTAŁOŚCI PO KAMIENIOŁOMIE

Rezerwat został ustanowiony Zarządzeniem Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa 14 czerwca 1996 r. /Monitor Polski Nr 41 z 5 lipca 1996 r/.

Celem jego ochrony jest zachowanie ze względów naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych lasów bukowych porastających górę Chełm (528 m n.p.m.) oraz wspaniałych terenów źródliskowych (w tym wód mineralnych).

Rezerwat "Góra Chełm" usytuowany jest na Pogórzu Strzyżowskim, pomiędzy potokiem Stępinka - dopływem Wisłoka a górą Klonową. Leży na terenie gminy Frysztak i Wiśniowa, w Nadleśnictwie Strzyżów, Leśnictwo Cieszyna, w Czarnorzecko-Strzyżowskim Parku Krajobrazowym.

W rezerwacie występują m.in. następujące rośliny chronione: wawrzynek wilczełyko, skrzyp olbrzymi, tojad mocny, listera jajowata, gnieźnik leśny.

Dogodne warunki do życia znalazło tu wiele gatunków zwierząt, m.in.: sarny, dziki, borsuki, jastrzębie, krogulce, sowy uszate, grubodzioby.

Legendy i zwyczaje

Góra Chełm dominuje swoją sylwetką w tej części Pogórza Strzyżowskiego. Nic dziwnego, że dla mieszkających w jej pobliżu ludzi była źródłem rozlicznych wierzeń i legend. A może nie tylko legend? Jedne opowiadają o cudownych źródełkach i istniejącym tu kościółku. Inne - najbardziej fantastyczne opowieści mówiły o mieszkającym tu królu węży, gwiżdżącym, noszącym koronę, którego bały się dzieci i starsi.

Jakby na przekór tej mrocznej górze na samym jej grzbiecie stoi drewniana, domkowa kapliczka. Było to (i jest nadal choć w znacznie mniejszym stopniu) znane w okolicy miejsce kultu. Powstała najprawdopodobniej w pierwszej połowie XIX wieku. Odnowiono ją w 1887 r. i wtedy też przyozdobiono.

W Wielką Niedzielę przybywali tu liczni pielgrzymi, którzy trzykrotnie obchodzili kapliczkę jak kościół w czasie rezurekcji. Następnie śpiewali pieśni, a po ich zakończeniu podążali do granic poszczególnych wsi. Na polach zakopywali "wanielijki" - papierki, po to aby grad i robactwo plonów nie zniszczyło, żeby ich pola wszelkie zło omijało. W tym samym celu wtykano w młode zboże gałązki z palm święconych w Niedzielę Palmową.

PUNKT WIDOKOWY

Z punktu widokowego zlokalizowanego na wierzchowinie Pogórza Strzyżowskiego, w najbliższym sąsiedztwie góry Chełm, rozpościera się piękna panorama. Widoki obejmują częściowo:

  • Pogórze Dynowskie z najwyższą Suchą Górą /585 m n.p.m./ (na szczycie przekaźnik telewizyjny)
  • Doły Jasielsko - Sanockie
  • Beskid Niski z charakterystyczną sylwetką Cergowej /716 m n.p.m./.

REZERWAT PRZYRODY HERBY O POWIERZCHNI 145,85 HA - WYCHODNIE SKALNE ZLOKALIZOWANE NA GRZBIECIE PASMA HERBÓW, POROŚNIĘTEGO LASAMI GRĄDOWYMI I BUCZYNĄ

Rozporządzenie nr 64/99 Wojewody Podkarpackiego z dnia 31 sierpnia 1999r. Dz.Urz.Woj. Podkarpackiego nr 20 z 1999r. uznaje za rezerwat przyrody pod nazwą "Herby" obszar lasu o powierzchni 145,85ha, położony w granicach gmin Frysztak i Wiśniowa, w Nadleśnictwie Strzyżów w Czarnorzecko-Strzyżowskim Parku Krajobrazowym.

Celem ochrony jest zachowanie ze względów naukowych, dydaktycznych i krajobrazowych oryginalnych wychodni skalnych zlokalizowanych na grzbiecie pasma Herbów, porośniętego lasami grądowymi i buczyną, odsłoniętych utworów skalnych oraz malowniczego przełomu Wisłoka - "Bramy Frysztackiej".

Rezerwat obejmuje fragment pasma górskiego wchodzącego w skład Pogórza Dynowskeigo, rozciągniętego przełomowym odcinkiem rzeki Wisłok. Wschodnia część rezerwatu obejmuje wzgórze Herby o wyrównanej powierzchni grzbietowej z kilkoma kulminacjami osiągającymi wysokość 350 - 450 m n.p.m. Grzbiet ten obniża się stopniowo w kierunku doliny Wisłoka, nad którą wznosi się 120-220m. Zachodnią część rezerwatu stanowi przełomowy odcinek Wisłoka oraz ograniczające go od zachodu wzniesienie Kopalina, osiągające wysokość 355m n.p.m.

Szata roślinna

Na obszarze rezerwatu wyróżniono wyłącznie zbiorowiska roślinności leśnej. Dominującym zespołem roślinnym jest grąd Tilio - carpinetum, z bukiem któremu towarzyszy grab, sporadycznie klon i lipa, oraz jodła i brzozy (czarna i brodawkowata). Znaczny udział w powierzchni rezerwatu ma również zbiorowisko buczyny karpackiej Dentario glandulosae -    Fagetum zajmujące najbardziej strome, chłodne zbocza północne, bądź też przypotokowe partie głębokich wąwozów. Ważną rolę odgrywają tu olsza i jesion którym towarzyszy buk a także jodła występująca sporadycznie na obrzeżach płatów.Niewielki, kilkuarowej powierzchni płat zajmuje bór mieszany Pino - Quercetum na spłaszczeniu po południowej stronie grzbietu głównego wzniesienia na wysokości ok. 430m n.p.m. Zbiorowisko to charakteryzuje się dużym udziałem buka oraz obecnością jodły, a dominującym gatunkiem warstwy drzew jest sosna.

W rejonie kamieniołomu, zlokalizowanego w lewobrzeżnej części rezerwatu odnotowano wykształcony samosiewnie lasek brzozowy. To pionierskie zbiorowisko roślinności drzewiastej wkracza na odlesiony kamieniołom zajmując siedlisko ciepłego grądu.

W wyniku przeprowadzonej inwentaryzacji odnotowano tutaj 165 gatunków roślin naczyniowych. Grupa roślinności drzewiastej obejmuje 45 gatunków.

Spośród roślin chronionych występują: buławnik mieczolistny, zimowit jesienny, wawrzynek wilczełyko, kruszczyk szerokolistny, skrzyp olbrzymi, wroniec widlasty, widłak jałowcowaty, paprotka zwyczajna, pierwiosnek wyniosły, kalina koralowa, kopytnik pospolity, przytulia wonna, bluszcz pospolity.

Świat zwierzęcy uwidacznia się występowaniem kumaka górskiego i salamandry plamistej. Spośród dużych ssaków liczna jest sarna, rzadsze są dziki i jelenie. Drapieżne ptaki reprezentują: puchacz, jastrząb, myszołów zwyczajny. Spośród innych gatunków awifauny występuje tutaj sójka, kowalik, drozdy i dzięciołowate. Gady reprezentuje liczny tutaj zaskroniec.

Osobliwości przyrody nieożywionej to liczne skałki w paśmie Herbów oraz odsłonięcia w obrębie nieczynnych kamieniołomów.

TUNEL W STĘPINIE

Jedną z wiosek leżących u podnóża góry Chełm jest Stępina. Jej największą atrakcję stanowi potężny tunel (wraz z pomniejszymi bunkrami), pochodzący z okresu II wojny światowej. Wznoszenie zespołu obiektów rozpoczęli Niemcy w 1940 roku. Udział w budowie brało kilka tysięcy wykwalifikowanych pracowników i więźniów. Plan objęty był ścisłą tajemnicą, teren zabezpieczono siatką maskującą, postawiono drzewa ze sztucznego tworzywa. Dojazd do placu budowy zorganizowano w sposób labiryntowy. Prace zakończyły się latem 1941 roku, po rozpoczęciu ataku na Związek Radziecki.

Tunel liczący blisko 400 metrów stoi na otwartej przestrzeni, w dolinie potoku Stępinka. Jest to budynek o ostrołukowym przekroju i o obłych ścianach bocznych – reprezentujący typ „Dombunker” czyli „bunkier katedralny”. Prowadziły do niego tory od stacji kolejowej w Wiśniowej. Wewnątrz mógł pomieścić się cały skład pociągu.

Nie jest znane dokładne przeznaczenie obiektu. Istnieją przesłanki, mówiące że naziemna część tunelu jest zaledwie fragmentem ukrytej pod ziemią budowli. Kwestionowana jest przez niektórych badaczy hipoteza głosząca, że był to obiekt przygotowany na potrzeby planu „Barbarossa”.

Przyjmuje się, że 27 sierpnia 1941 roku spotkali się tu na rozmowach Hitler z Mussolinim.


źródło: Zespół Karpackich Parków Krajobrazowych w Krośnie



PARK KRAJOBRAZOWY PASMA BRZANKI

Położenie i wielkość. 

Obejmuje on Wschodnią część Pogórza Ciężkowickiego pomiędzy dolinami Wisłoki (granica wschodnia) i Białej (granica zachodnia). W województwie małopolskim leży na terenie gmin: Tuchów, Gromnik, Szerzyny, Ryglice i Rzepiennik Strzyżewski, natomiast w województwie podkarpackim leży na terenie gminy Jodłowa. Całkowita powierzchnia Parku wynosi 15 278 ha. Lasy zajmują ok. 34% powierzchni, łąki i pastwiska zajmują ok. 10%, natomiast zbiorowiska segetalne związane z gruntami ornymi ok. 48%.

Klimat.

Usytuowanie  Pasma Brzanki i Liwocza u podnóża Karpat, które  ograniczają napływ mas powietrza z południa oraz brak naturalnych barier dla mas powietrza napływających z północy powoduje, że na kształtowanie się stosunków klimatycznych ma wpływ głównie powietrze o charakterze polarno – morskim. Wysokość nad poziomem morza powoduje, że klimat jest tu zbliżony do tego jaki panuje w górach.
Składniki klimatu dla tego pasma kształtują się następująco:
  • średnia roczna temperatura: +7,4 ° C,
  • średnie opady: 881 mm/rok,
  • długość zalegania pokrywy śnieżnej: od połowy listopada do połowy marca.

Rzeźba. 

Park położony jest na terenie wewnętrznych Karpat fliszowych, w obrębie płaszczowiny śląskiej, rzeźba terenu jest bardzo urozmaicona. Charakterystyczne są znaczne spadki terenu oraz głęboko wcięte doliny potoków. Na szczególną uwagę zasługuje fałd Brzanka – Liwocz, ostro odgraniczający się od otoczenia. Fałd zbudowany jest głównie z piaskowców, zlepieńców i margli. Występują tu warstwy od kredy po oligocen. Fałd ten odgrywa bardzo ważną role w budowie geologicznej tej części Karpat – rzuca wiele światła na mechanizm fałdowania się fliszu karpackiego i zawiera rzadkie we fliszu skamieniałości w kilku formacjach.

Hydrografia. 

Obszar Parku leży na terenie dwóch głównych prawobrzeżnych dopływów Wisły – Wisłoki i Dunajca. Granica wododziału przebiega w środkowej części Parku przez Górę Liwecką i Gilową Górę. Zachodnią część Parku odwadnia prawobrzeżny dopływ Dunajca – Biała. Do ważniejszych cieków niższego rzędu należą: Rostówka, Rzepianka i Szwedka. Wschodnia część Parku należy do zlewni Wisłoki do której wody odpływają za pośrednictwem rzeki Ropy oraz jej dopływów – Olszynki, Czermianki i Młynówki. Północno-wschodnią część Parku odwadniają Jodłówka i Iżwinka – dopływy Wsłoki.

Wody mineralne. 

W lasach ligockiego pasma znajdują się niewykorzystane jak do tej pory źródła wód mineralnych.

Flora. 

Park Krajobrazowy Pasma Brzanki wyróżnia się dużym bogactwem flory. Dominującym kompleksem leśnym jest zespół żyznej buczyny karpackiej Dentario glandulosae – Fagetum tworzący rozległe kompleksy w wyższych partiach pasma Brzanki i Liwocza. W drzewostanie dominuje buk zwyczajny ze znacznym udziałem jodły. Występują tu również klon jawor, grab zwyczajny, brzoza brodawkowata i czarna w formie podgórskiej, dąb szypułkowy i sosna zwyczajna. Najczęściej spotykane tu krzewy to: leszczyna, dziki bez czarny i koralowy. Runo tego kompleksu jest bogate, najczęściej i najliczniej występującymi gatunkami są m.in. żywiec gruczołowaty, zawilec gajowy, narecznica samcza, jeżyna gruczołowata. Innymi zespołami leśnymi występującymi na terenie Parku są: kwaśna buczyna karpacka, bór mieszany, podgórski łęg jesionowy, i grąd subkontynentalny.Na terenie Parku występuje ponad 30 gatunków roślin chronionych. Do najcenniejszych należą  języcznik zwyczajny, pokrzyk wilcza jagoda, wawrzynek wilczełyko, orlik pospolity, kłokoczka południowa, kukułka plamista, kukułka szerokolistna i wroniec widlasty. Stosunkowo duży udział we florze naczyniowej Parku mają rośliny górskie. Najciekawsze z nich to: narecznica górska, śnieżyczka przebiśnieg, turzyca zwisła. Na terenie Parku spotykane są także grzyby prawnie chronione takie jak: soplówka jodłowa, szmaciak gałęzisty, smardz jadalny i szyszkowiec łuskowaty.

Fauna. 

Fauna Pasma Brzanki obfituje przede wszystkim w zwierzynę łowną, jak: sarny, jelenie, dziki, lisy.  Spotykane są tu także gatunki ssaków objęte ochroną prawną m.in. jeż, gronostaj, łasica, wydra. Występuje tu ok. 140 gatunków ptaków, w tym: bocian czarny, orlik krzykliwy, puszczyk uralski, dzięcioł białogrzbiety,puchacz, kruk, krogulec, myszołów, jastrząb. Z gadów możemy spotkać: zaskrońca, żmiję zygzakowatą, jaszczurki: zwinkę i żyworodną oraz padalca. Płazy  reprezentowane są przez: salamandrę plamistą, kumaka górskiego, ropuchy: szarą i zieloną, rzekotkę drzewną oraz żaby i traszki.


źródło: Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego

ZDJĘCIA


Bonarówka - cerkiew


Góra Chełm i Bardo


Rezerwat przyrody "Prządki"


Oparówka


Niemiecki schron kolejowy z okresu II Wojny Światowej w Stępinie


Kapliczka na Górze Chełm w Jaszczurowej (532 m n.p.m.)


Niewodna


Góra Chełm


Niemiecki schron kolejowy z okresu II Wojny Światowej w Stępinie


Szufnarowa - Niewodna 


Aleja grabowa w Wiśniowej


Wiatrak


Panorama Niewodnej


Niewodna


Niewodna - widok na Jazową


Niemiecki schron kolejowy z okresu II Wojny Światowej w Stępinie